Wydarzenie odbyło się w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie, a patronat nad konferencją objęły m.in. rządy Ukrainy, Polski, Niemiec i Francji, Ambasada Włoch, Ambasada Ukrainy oraz liczne instytucje wspierające dialog i współpracę w Europie. To sprawiło, że wydarzenie nabrało wymiaru wielostronnej platformy współpracy – również w duchu Trójkąta Weimarskiego.

Konferencję oficjalnie otworzyli przedstawiciele władz Polski, Ukrainy, Włoch i Niemiec, podkreślając jej międzynarodowe znaczenie oraz wspólne zobowiązanie do wspierania procesu odbudowy Ukrainy poprzez kulturę. Wystąpienia wprowadzające wygłosili: Marek Prawda – Wiceminister Spraw Zagranicznych, Marta Cienkowska – Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Anastasia Bondar – Wiceminister Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy, Luca Franchetti Pardo – Ambasador Włoch w Polsce oraz Stefan Rössel – przedstawiciel Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Niemiec. Ich głosy zainaugurowały dwudniowe obrady, kładąc nacisk na znaczenie kultury jako filaru długofalowej odbudowy.

Kultura jako siła napędowa odbudowy

Dwudniowe spotkanie miało na celu nie tylko wymianę doświadczeń, lecz także przygotowanie rekomendacji na zbliżającą się Konferencję Odbudowy Ukrainy (URC 2025), która odbędzie się w dniach 10-11 lipca 2025 roku w Rzymie.

Podczas sesji plenarnych i paneli dyskusyjnych uczestnicy debatowali m.in. o tym, jak kultura i dziedzictwo narodowe mogą wspierać procesy odporności społecznej, powrotu obywateli do kraju oraz odbudowy tożsamości narodowej. Wśród kluczowych tematów znalazły się m.in.:

• rola kultury w systemie odpornościowym Ukrainy – z udziałem m.in. Olesii Ostrowskiej-Luty („Mystetskyi Arsenal”), Andrija Lubki (Instytut Strategii Środkowoeuropejskiej), Anny Łazar (CSW) i Simona Schlegela (Zentrum Liberale Moderne Berlin);

• powrót do domu i rozwój regionalny – z udziałem Bohdana Tyholoza (Muzeum Franki we Lwowie), Oleksandra Knyhy (Teatr w Chersoniu), Błażeja Modera (EC1 Łódź) i Julitty Khlystun (Muzeum w Narwie);

• dziedzictwo kulturowe i bezpieczeństwo narodowe – w tym wystąpienia przedstawicieli UNESCO, ALIPH, ENRS i ukraińskiego parlamentu;

• nowe obowiązki muzeów po trzech latach wojny – debaty o tworzeniu narracji, edukacji i walce z dezinformacją, z udziałem przedstawicieli m.in. NEMO, SFHM (Szwecja), Muzeum Sztuki w Łodzi i Czernihowskiego Muzeum im. Halahana.

Konferencja stworzyła też okazję do wymiany najlepszych praktyk z zakresu zarządzania kryzysowego, ochrony dziedzictwa w czasie wojny oraz działań podejmowanych przez ukraińskie instytucje kultury mimo trwającego konfliktu.

Kultura jako przestrzeń powrotów i integracji 

Szczególnie ważnym aspektem konferencji była rola kultury w procesie repatriacji obywateli Ukrainy i reintegracji społecznej. Wskazywano na potencjał muzeów, teatrów i inicjatyw oddolnych jako elementów przyciągających ludzi z powrotem do ojczyzny oraz wspierających odbudowę więzi społecznych.

Łódź i „W oku cyklonu”

Drugiego dnia uczestnicy udali się do Łodzi, gdzie w Muzeum Sztuki otwarto wystawę „W oku cyklonu: Modernizm w Ukrainie”, stworzoną przez Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy i wcześniej prezentowaną w Museo Nacional Thyssen-Bornemisza w Madrycie. W otwarciu uczestniczyli m.in. Hanna Wróblewska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Anastasia Bondar – Wiceminister Kultury Ukrainy.

Współpraca międzynarodowa na rzecz przyszłości 

Konferencja pokazała, jak istotną rolę odgrywa kultura w kontekście odbudowy państwa, nie tylko materialnej, lecz przede wszystkim społecznej i tożsamościowej. Wydarzenie potwierdziło również, że międzynarodowa solidarność oraz partnerskie relacje między instytucjami kultury mogą stanowić trwały fundament społeczeństwa obywatelskiego – zdolnego do mierzenia się z wyzwaniami przyszłości.