Dyskusja koncentrowała się na miejscu zdrowia w polityce publicznej oraz na warunkach koniecznych do realnej poprawy wyników zdrowotnych i stabilności finansowej systemu.

Zdrowie jako najwyższa wartość – i realne wyzwanie

Uczestnicy podkreślili, że zdrowie pozostaje jedną z najważniejszych wartości społecznych. Jednocześnie Polska wciąż mierzy się z istotną luką w efektach zdrowotnych – oczekiwana długość życia Polaków jest o około trzy lata krótsza niż średnia w Unii Europejskiej. Oznacza to, że poprawa zdrowia populacji nie jest wyłącznie kwestią organizacyjną, lecz stanowi strategiczne wyzwanie rozwojowe.

Wskazano, że obowiązujący mechanizm ustalania nakładów w relacji do PKB – w tym zasada „t-2”, zgodnie z którą poziom wydatków w danym roku obliczany jest na podstawie PKB sprzed dwóch lat – nie oddaje bieżącej sytuacji gospodarczej i kosztowej. Aby realnie osiągnąć poziom 7% PKB na zdrowie w 2027 roku, konieczne są dalsze wzrosty finansowania oraz rewizja tej zasady, tak aby alokacja środków była adekwatna do aktualnych potrzeb.

Podkreślono również, że po 2020 roku koszty udzielanych świadczeń zdrowotnych gwałtownie wzrosły. Inflacja medyczna szacowana jest na poziomie około 2,5-krotnie wyższym niż inflacja ogólna, a dodatkową presję kosztową generują regulacje płacowe. Wśród kluczowych wyzwań wymieniono: nieadekwatne wpływy ze składki zdrowotnej, rosnącą presję kosztową oraz ograniczone rezerwy systemu.

Uczestnicy rekomendowali zwiększenie przejrzystości danych finansowych, systematyczne monitorowanie realizacji celu 7% PKB oraz prowadzenie debaty opartej na aktualnych i porównywalnych wskaźnikach. Tylko w oparciu o dane możliwy jest wielostronny dialog prowadzący do trwałych rozwiązań systemowych.

Zdrowie w centrum polityki państwa

Jednym z najmocniejszych wniosków debaty było stwierdzenie, że zdrowie wymaga priorytetowego i horyzontalnego traktowania w polityce państwa. Nie może pozostawać wyłącznie w gestii jednego resortu. Decyzje dotyczące finansów publicznych, edukacji, rynku pracy, polityki społecznej czy legislacji mają bezpośredni wpływ na stan zdrowia społeczeństwa.

Zdrowie powinno być postrzegane jako wspólne dobro oraz inwestycja o wysokiej stopie zwrotu – w produktywność, aktywność zawodową i stabilność społeczną. W tym ujęciu kluczowa zmiana polega na odejściu od narracji kosztowej na rzecz podejścia inwestycyjnego: zdrowie to inwestycja, nie koszt.

Finansowanie: ambitny cel i warunek efektywności

W trakcie spotkania wyraźnie wskazano, że polski system ochrony zdrowia od lat pozostaje niedofinansowany, a wydatki per capita są około dwukrotnie niższe niż średnia unijna. Uczestnicy uznali za ambitny, lecz zasadny cel zbliżenie – w perspektywie najbliższych dwóch lat – poziomu wydatków na zdrowie na mieszkańca do poziomu Czech.

Podkreślono jednak, że zwiększenie finansowania musi iść w parze z:

• systematycznym monitorowaniem efektów zdrowotnych;

• racjonalizacją i optymalizacją kosztów na poziomie POZ, AOS i lecznictwa szpitalnego;

• większą przejrzystością danych finansowych i organizacyjnych.

Odpowiedzialność obywateli i rola profilaktyki

Debata jednoznacznie wskazała na znaczenie odpowiedzialności obywateli za własne zdrowie. Konsekwentna edukacja zdrowotna oraz realne wzmocnienie profilaktyki zostały uznane za fundament długofalowej poprawy wskaźników zdrowotnych. Bez przesunięcia ciężaru systemu w stronę działań zapobiegawczych trudno będzie ograniczyć presję kosztową i poprawić jakość życia społeczeństwa.

Lepsze prawo i skuteczna koordynacja

Uczestnicy podkreślili potrzebę mądrych działań legislacyjnych i administracyjnych, które będą przekładać cele polityki zdrowotnej na konkretne, mierzalne wdrożenia. Niezbędne są sprawne mechanizmy koordynacji między instytucjami oraz włączanie perspektywy zdrowotnej do oceny skutków regulacji w innych obszarach polityki publicznej.

Stała platforma współpracy i odbudowa zaufania

Ostatnim, lecz kluczowym wnioskiem była potrzeba stworzenia i utrzymania stałej platformy współpracy państwa, ekspertów, pacjentów oraz partnerów społeczno-gospodarczych. Bez dialogu opartego na danych i wspólnych celach trudno będzie przeprowadzić trwałe zmiany.

Równolegle podkreślono konieczność odbudowy zaufania do instytucji publicznych poprzez transparentność, komunikowanie efektów działań naprawczych oraz konsekwentne realizowanie przyjętych zobowiązań.

Debata pokazała jednoznacznie: jeśli zdrowie ma stać się realnym filarem rozwoju Polski, musi znaleźć się w centrum decyzji publicznych – jako inwestycja strategiczna, wymagająca współodpowiedzialności całego państwa i społeczeństwa.